دکتر بابک باب شریف ، متخصص چشم و فوق تخصص جراحی پلاستیک پلک و زیبایی و لیزر - آب مروارید(کاتاراکت؛ Cataract)

آب مروارید(کاتاراکت؛ Cataract)

  آب مروارید(کاتاراکت؛ Cataract)



•    Cataract از واجه یونانی Katarrahakies به معنی (آبشار) مشتق شده است. از نظر پزشکی، آب مروارید عبارت است از کدر شدن عدسی چشم تا حدی که باعث کاهش بینایی شود. در اکثر موارد، آب مروارید به آهستگی و در اثر افزایش سن( از 50 سالگی به بعد) روی می دهد و بتدریج موجب اختلال بینایی می شود . آب مروارید در بیماران دارای سابقه ضربه به چشم، یووئیت یا دیابت شیرین و افراد سیگاری و الکلی و اشخاص دارای تماس طولانی با پرتوی فرابنفش آفتاب سریع تر ایجاد می شود. رادیوتراپی و درمان با کورتون می توانند با عارضه جانبی آب مروارید همراه باشند.
•    در معاینه چشم، می توان کدورت سفید مایل به خاکستری را در داخل عدسی، پشت مردمک مشاهده نمود. استعداد ابتلا به آب مروارید، ارثی است.
•    در موارد نادرتر، مواجهه با سمومی مانند دی نیتروفنول یا نفتالین موجب آب مروارید می شود.
•    آب مروارید مادرزادی معمولاًارثی است ولی ممکن است در اثر عفونت ویروسی در سه ماهه ی اول بارداری ایجاد شود.
آب مروارید مادرزادی غالباً دوطرفه است.
•    در صورت عدم درمان آب مروارید، نابینایی ایجاد می شود.
•    شایع ترین نشانه های آب مروارید عبارتند از: کدر شدن یا تاری دید، محو شدن رنگ ها، خیره کننده بودن نور لامپ و چراغ جلوی اتومبیل ها یا نور آفتاب، ایجاد هاله در دور نور لامپ، کاهش دید در شب، دوبینی یا چند بینی در یک چشم (که این اختلال ممکن است با بزرگ تر شدن آب مروارید از بین برود) و تغییرات مکرر نمره عینک یا لنز تماسی.
•    آب مروارید را می توان با آزمایش حدٌت بینایی ، معاینه ته چشم، تونومتری (اندازه گیری فشار داخل چشم) تشخیص داد.
•    مراجل اولیه آب مروارید را می توان با استفاده از عینک جدید، عینک های ضد نور خیره کننده یا عدسی های ذره بینی بهبود بخشید و در صورت عدم موفقیت این وسایل ، عمل جراحی خارج کردن عدسی چشم و قرار دادن لنز مصنوعی به جای آن، تنها راه درمان است.
•    خارج کردن عدسی چشم مبتلا به آب مروارید باید فقط هنگامی انجام شود که کاهش بینایی با فعالیت های روزمره فرد مانند رانندگی، مطالعه یا تماشای تلوزیون تداخل پیدا کرده است. در اکثر موارد تأخیر در جراحی آب مروارید موجب بروز آسیب دراز مدت چشم یا سخت تر شدن عمل جراحی آن نمی شود.
•    اگر مبتلا به آب مروارید هر دو چشم هستید و هر دو نیاز به جراحی دارند باید جراحی هر چشم بطور جداگانه و به فاصله حدود چهار تا هشت هفته از یکدیگر انجام شود.
•    آیا عمل جراحی آب مروارید موثر است؟ جراحی آب مروارید یکی از شایع ترین و بی خطر ترین و موثرترین اعمال جراحی است و حدود 90% بیماران پس از عمل بینایی بهتری پیدا می کنند.
•    چند نوع عمل جراحی آب مروارید وجود دارد؟ دو نوع عمل جراحی آب مروارید وجود دارد.
نوع اول، Phacoemulsification یا Phaco نام دارد که در آن، ابتدا برش کوچکی بر گوشه ای از قرنیه ایجاد می شود. سپس جراح چشم ، میله نازکی را وارد چشم می کند. این میله، امواج اولتراسوند از خود ساطع می کند تا عدسی چشم را نرم و خرد کند. سپس قطعات عدسی چشم به وسیله دستگاه مکنده (ساکشن) خارج می شوند. امروزه اکثر جراحی های آب مروارید به این روش انجام می شوند.
نوع دوم، جراحی خارج کپسولی نام داردکه در آن برش طویل تری بر یک طرف قرنیه داده می شود و جراح چشم، هسته کدر عدسی را بصورت یک تکه خارج می کند و سپس بقیه عدسی را با دستگاه مکنده (ساکشن) بیرون می آورد.

•    معمولاً پس از خارج کردن عدسی چشم، یک لنز مصنوعی موسوم به لنز داخل چشمی (Intraocular؛IOL) که از جنس پلاستیک شفاف است در داخل چشم قرار داده می شود و بیمار وجود آن را در چشم خود حس نمی کند.
•    خطرات جراحی آب مروارید عبارتند از احتمال عفونت و خونریزی قبل از عمل، بیمار باید استفاده از داروهایی را که خطر خونریزی در حین جراحیرا افزایش می دهند بطور موقت قطع کند. پس از عمل لازم است بیمار چشم خود را تمیز نگه دارد، دستانش را قبل از تماس با چشم بشوید و از داروهای کاهش دهنده خطر بروز عفونت که به وسیله پزشک تجویز می شوند استفاده کند. عفونت جدی ممکن است موجب کاهش بینایی شود. جراحی آب مروارید احتمال ایجاد جداشدگی شبکیه را کمی افزایش می دهد. سایر اختلالات چشمی، مانند نزدیک بینی شدید می توانند خطر جداشدگی شبکیه، پس از جراحی آب مروارید را بیشتر کند.
نکته
•    جداشدگی شبکیه، یک وضعیت اورژانس پزشکی است و باید فوراً به وسیله متخصص چشم بررسی شود.
•    قبلا از جراحی آب مروارید، متخصص چشم، انحنای قرنیه و شکل و اندازه چشم بیمار را تعیین می کند.
•    این اطلاعات به پزشک کمک می کنند تا بتواند نوع صحیح IOL را انتخاب نماید. از بیمار خواسته می شود از 12 ساعت قبل از عمل از خوردن و آشامیدن خودداری کند.
•    قبل از عمل، قطه گشاد کننده مردمک در چشمی که باید جراحی شود ریخته، و اطراف منطقه عمل، شسته و تمیز می شود. پس از پایان جراحی، گاز مخصوص چشمی بر روی چشم گذاشته و معمولاً بیمار در صورت موجود نبودن خونریزی یا مشکل دیگر از بیمارستان یا کلینیک ترخیص می شود.
•    پس از جراحی آب مروارید، بروز خارش و ناراحتی خفیف، طبیعی است. ترشح مقداری مایع از چشم نیز بطور شایع روی می دهد. ممکن است چشم جراحی شده نسبت به نور و لمس حساس باشد. بعد از یک یا دو روز باید ناراحتی متوسط بیمار برطرف شود تا چند روز پس از عمل باید به منظور کمک به ترمیم و کاهش خطر عفونت از قطره های مخصوص چشمی استفاده کرد. همچنین باید از ماسک چشمی یا عینک تیره استفاده شود. بیمار باید سعی کند برای برداشتن اشیا از روی زمین خم نشود و اجسام سنگین را از جا بلند ننماید. قدم زدن و بالا رفتن از پله ها مشکلی ایجاد نمی کند.
•    به ندرت ممکن است پس از جراحی آب مروارید عفونت،خونریزی، التهاب(درد، قرمزی، تورم) کاهش بینایی، دوبینی و کاهش یا افزایش فشار داخل چشم ایجاد شود. معمولاً این عوارض با اقدامات سریع پزشکی قابل درمان هستند.
•    گاهی بافت اطراف IOL کدر می شود و در نتیجه، تاری دید بروز می کند. این عارضه که به آن  After – Cataract گفته می شود ممکن است ماه ها یا سال ها بعد از عمل آب مروارید روی دهد. عارضه مزبور با ایجاد سوراخ کوچکی در بافت چشم واقع در پشت عدسی به منظور عبور نور با استفاده از لیزر درمان می شود.
این کار بطور سرپایی و بدون نیاز به بستری در بیمارستان صورت می گیرد و کپسولوتومی لیزری YAG نام دارد.
•    بیمار به سرعت پس از جراحی آب مروارید می تواند بسیاری از فعالیت های روزمره خود را از سر بگیرد. چشمی که جراحی شده به مدتی وقت نیاز دارد تا بطور کامل خود را با چشم طرف مقابل تنظیم کند، به ویژه اگر آن چشم نیز مبتلا به آب مروارید باشد. از پزشک خود درباره زمانی که قادر به رانندگی خواهید بود سوال کنید.
•    در صورت استفاده از IOL ممکن است بیمار رنگها را بسیار براق ببیند زیرا IOL  بر خلاف عدسی طبیعی چشم که زرد متمایل به قهوه ای است، شفاف و بی رنگ است. طی چند ماه بعد از استفاده از IOL بیمار با وضعیت جدید عادت خواهد کرد.
•    بیماران بالای 60 سال باید حداقل هر 2 سال یک بار به وسیله متخصص چشم معاینه شوند تا علاوه بر آب مروارید، از نظر تغییرات لکه زرد شبکیه (ناشی از افزایش سن) ، آب سیاه(گلوکوم) و سایر اختلالات چشمی مورد بررسی قرار بگیرند. درمان زودرس بسیاری از اختلالات چشمی موجب حفظ بینایی می شود.

آرشيو سه ساله پرسش و پاسخ موارد مرتبط با چشم پزشکي