دکتر بابک باب شریف ، متخصص چشم و فوق تخصص جراحی پلاستیک پلک و زیبایی و لیزر - کاهش بینایی مزمن

کاهش بینایی مزمن


آب مروارید(کارتاراکتcataract;)

 Cataract از واژه ی یونانی katarrhakies به معنی «آبشار»مشتق شده است.از نظر پزشکی،آب مروارید عبارت است از کدر شدن عدسی چشم تا حدی که باعث کاهش بینایی شود.در اکثرموارد،آب مروارید به آهستگی و در اثر افزایش سن (از50سالگی به بعد) روی می دهد و به تدریج موجب اختلال بینایی می شود. آب مروارید دربیماران دارای سابقه ی ضربه به چشم،یووئیت یا دیابت شیرین و افراد سیگاری و الکی و اشخاص دارای تماس طولانی با پرتوی فرابنفش آفتاب سریع تر ایجاد می شود.رادیوتراپی و درمان با کورتون می توانند با عارضه ی جانبی آب مروارید همراه باشند.
 در معاینه ی چشم،می توان کدورت سفید مایل به خاکستری را در داخل عدسی،پشت مردمک مشاهده نمود.استعداد ابتلا به آب مروارید ،ارثی است.
 درموارد نادرتر،مواجهه با سمومی مانند دی نیتروفنول یا نفتالین موجب آب مروارید می شود.
 آب مروارید مادرزادی معمولا ارثی است ولی ممکن است در اثر عفونت ویروسی در سه ماهه ی اول باداری ایجادشود. آب مروارید مادرزادی غالبا دوطرفه است.
 در صورت عدم درمان آب مروارید،نابینایی ایجاد می شود.
 شایع ترین نشانه های آب مرواریدعبارتند از:کدر شدن یا تاری دید،محو شدن رنگ ها،خیره کننده بودن نور لامپ وچراغ جلوی اتومبیل ها یا نو آفتاب،ایجاد هاله در دورنور لامپ،کاهش دید در شب،دوبینی یا چند بینی در یک چشم(که این اختلال ممکن است با بزرگ شدن آب مروارید ازبین برود)وتغییرات مکرر نمره ی عینک یا لنز تماسی.
 آب مروارید را می توان با آزمایش حدّت بینایی،معاینه ی ته چشم،تونومتری(اندازه گیری فشار داخل چشم) تشخیص داد.
 مراحل اولیه ی آب مروارید را می توان با استفاده از عینک جدید،عینک های ضدنور خیره کننده یا عدسی های ذره بینی بهبود بخشید و در صورت عدم موفقیت این وسایل،عمل جراحی خارج کردن عدسی چشم و قرار دادن لنز مصنوعی به جای آن،تنها راه درمان است.
نکته
خارج کردن عدسی چشم مبتلا به آب مروارید باید فقط هنگامی انجام شود که کاهش بینایی با فعالیت های روزمره ی فرد مانند رانندگی،مطالعه یاتماشای تلویزیون تداخل پیدا کرده است.در اکثر موارد،تاخیر در جراحی آب مروارید موجب بروز آسیب دراز چشم یا سخت تر شدن عمل جراحی آن نمی شود.
 اگر مبتلا به آب مروارید هردوچشم هستید و هردو نیاز به جراحی دارند باید جراحی هرچشم به طور جداگانه و به فاصله حدود4تا8هفته از یکدیگر انجام شود.
 آیا عمل جراحی آب مروارید مؤثر است؟
جراحی آب مروارید یکی از شایع ترین وبی خطرترین و مؤثرترین اعمال جراحی است و حدود90%بیماران،پس از عمل،بینایی بهتری پیدا می کنند.
 چند نوع عمل جراحی آب مروارید وجود دارد؟
2نوع عمل جراحی آب مروارید وجود دارد.نوع اول،phacoemulsification یا phaco نام دارد که در آن،ابتدا برش کوچکی بر گوشه ای از قرینه ایجاد می شود.سپس جراح چشم،میله ی نازکی را وارد چشم می کند. این میله،امواج اولتراسوند از خودساطع می کند تا عدسی چشم را نرم و خرد کند.سپس قطعات عدسی چشم به وسیله دستگاه مکنده(ساکشن)خارج می شوند.امروزه اکثر جراحی های آب مروارید به این روش انجام می شوند.
نوع دوم،جراحی خارج کپسولی نام دارد که در آن برش طویل تری بر یک طرف قرینه داده می شود و جراح چشم،هسته ی کدر عدسی را به صورت یک تکه خارج می کند و سپس بقیه ی عدسی را با دستگاه مکنده(ساکشن)بیرون می آورد.
 معمولا پس از خارج کردن عدسی چشم،یک لنز مصنوعی موسوم به لنز داخل چشمی(intraocular lens;IOL) که از جنس پلاستیک شفاف است در داخل چشم قرار داده می شود وبیمار وجود آن را در چشم خود حس نمی کند.
 خطرات جراحی آب مروارید عبارتنداز احتمال عفونت وخونریزی.قبل از عمل،بیمار باید استفاده از داروهایی را که خطر خونریزی در حین جراحی را افزایش می دهند به طور موقت قطع کند.پس از عمل لازم است بیمار چشم خود را تمیز نگه دارد،دستانش را قبل از تماس با چشم بشوید و از داروهای کاهش دهنده ی خطر بروز عفونت که به وسیله پزشک تجویز می شوند استفاده کند.عفونت جدی ممکن است موجب کاهش بینایی شود.جراحی آب مروارید احتمال ایجاد جداشدگی شبکیه را کمی افزایش می دهد.سایر اختلالات چشمی،مانند نزدیک بینی شدید می توانند خطر جداشدگی شبکیه،پس از جراحی آب مروارید را بیشتر کنند.
نکته
 جداشدگی شبکیه،یک وضیعت اورژانس پزشکی است وباید فورا به وسیله ی متخصص چشم بررسی شود.
 قبل از جراحی آب مروارید،متخصص چشم،انحنای قرینه و شکل و اندازه ی چشم بیمار را تعیین می کند.
این اطلاعات به پزشک کمک می کنند تا بتواند نوع صحیح IOL را انتخاب نماید.از بیمار خواسته می شود از12ساعت قبل از عمل از خوردن و آشامیدن خودداری کند.
 قبل از عمل،قطره گشاد کننده ی مردمک در چشمی که باید جراحی شود ریخته،و اطراف منطقه ی عمل،شسته و تمیز شود.پس از پایان جراحی،گاز مخصوص چشمی بر روی چشم گذاشته و معمولا بیمار در صورت موجود نبودن خونریزی یا مشکل دیگر از بیمارنستان یا کلینک ترخیص می شود.
 پس از جراحی آب مروارید،بروز خارش و ناراحتی خفیف،طبیعی است.ترشح مقداری مایع از چشم نیز به طور شایع روی می دهد.ممکن است چشم جراحی شده نسبت به نور و لمس حساس باشد.بعد از یک یا دو روز،باید ناراحتی متوسط بیمار برطرف شود.تا چند روز پس از عمل باید به منظور کمک به ترمیم و کاهش خطر عفوت از قطره های مخصوص چشمی استفاده کرد.همچنین باید از ماسک چشمی یا عینک تیره استفاده شود.بیمار باید سعی کند برای برداشتن اشیا از روی زمین خم نشود و اجسام سنگین را از جا بلند ننماید.
 به ندرت ممکن است پس از جراحی آب مروارید عفونت،خونریزی ،التهاب(درد ،قرمزی،تورم)،کاهش بینایی دوبینی و کاه یا فزایش داخل چشم ایجاد شود.معمولا این عوارض با قدامات سریع پزشکی قابل درمان هستند.
 گاهی بافت اطراف IOLکدر می شود و در نتیجه،تاری دید بروز می کند.این عارضه که به آنafter- cataract گفته می شود ممکن است ماه ها یا سال ها بعد از عمل آب مروارید روی دهد.عارضه مزبور با ایجاد سوراخ کوچکی در بافت چشم واقع در پشت عدی به منظور عبور نور با استفاده از لیرز درمان می شود.این کار به طورسرپایی،وبدون نیاز به بستری در بیمارستان صورت می گیرد و کپسولوتومی لیرزی  YAGنام دارد.
 بیمار به سرعت پس از جراحی آب مروارید می تواند بسیاری از فعالیت های روزمره ی خود را از سربگیرد.چشمی که جراحی شده به مدتی وقت نیاز دارد تا به طور کامل خود را باچشم طرف مقابل تنظیم کند،به ویژه اگر آن چشم نیز مبتلا به آب مروارید باشد.از پزشک خود درباره ی زمانی که قادر به رانندگی خواهید بود سؤال کنید.
 در صورت استفاده ازIOLممکن است بیمار رنگ ها را بسیار براق ببیند زیراIOL برخلاف عدسی طبیعی چشم که زرد متمایل به قهوه ای است،شفاف وبی رنگ است.طی چندماه بعد از استفاده از IOL بیمار با وضیعت جدید عادت خواهد کرد.
نکته
 بیماران بالای 60 سال باید حداقل هر2سال یک بار به وسیله ی متخصص چشم معاینه شوند تا علاوه بر آب مروارید،از نظر تغییرات لکه ی زرد شبکیه (ناشی از افزایش سن)،آب سیاه(گلوکوم)وسایر اختلالات چشمی مورد بررسی قرار بگیرند.درمان زودرس بسیاری از اختلالات چشمی موجب حفظ بینایی می شود.
رتینیت پیگمنتوزا(retinitis pigmentosa)
 رتینیت پیگمنتوزا به گروهی از دیستروفی های استوانه ها و مخروط های بینایی گفته می شودکه با شبکوری پیشرونده، تنگ شدگی میدان بینایی همراه با اِسکوتوم(نقطه ی کور)مرکزی،کاهش حدّت بینایی و الکترورتینوگرام(ERG )غیر طبیعی همراه است.
 (دیستروفیdystrophy; عبارت است از هرنوع اختلال ناشی از نقیصه ی تغذیه ای).بیماری به طور تک گیر یا به صورت اتوزومی مغلوب،غالب یا وابسته بهx ایجاد می شود و با رسوب ذرات نامنظم سیاه رنگ پیگمان(رنگدانه)ذر قسمت محیطی شبکیه همراه است.این رنگدانه هاشبیه سوزنک های شبکیه مانند مغز استخون هستند.
 با اینکه رتینیت به معنی التهاب شبکیه است ولی در این بیماری ،شبکیه دچار التهاب نمی شود و در واقع استفاده از نام رتینیت در این بیمار صحیح نیست.
 در اکثر موارد،بیماری به دلی جهش در ژن ردوپسین ،پیگمان نوری استوانه ی بینایی،یا ژن پریفِرین(گلیکوپروتئین واقع در گیرنده ی نوری) ایجاد می شود.
 درمان دراز مدت با کلروکین،هیدروکسی کلروکین و فنوتیازین ها(به ویژه تیوریدازین)می تواند موجب کاهش بینایی ناشی از رتینوپاتی سمی شود که به رتینیت پیگمنتوزا شباهت دارد.
 مصرف روزانه15000واحد ویتامینAغیر طبیعی شدن الکترورتینوگرام را کمی به تاخیر می اندازد ولی برحدّت یا میدان بینایی تاثیری ندارد.
نکته
بعضی بیماری های دیگر مانند ازبین رفتن ماکولا(لکه ی زرد)،کوریورتینوپاتی مرکزی،ملانوم(خال بدخیم)چشم و سایر تومورها نیز می توانند موجب کاهش بینایی مزمن شوند که توضیح درباره ی آنها از حوصله ی این سایت خارج است.

آرشيو سه ساله پرسش و پاسخ موارد مرتبط با چشم پزشکي